Je' wa' xkib'an ri jun ja winaq:
Ri tat xub'ij che ri ak'al: ¡Chawila le imul, chaya recha'!
Ja'e tat. xcha ri ak'al.
Are k'u ri nan ri ral: ¡Ali, chach'olo le saqwach rech kqatzak che qarikil re paq'ij!
Utz ri' nan. Cha ri ali.
Ri nan ruk' ri ali xkib'an ri wa re paq'ij. Are k'u ri tat ruk' ri k'ojolixel xekil ri awaj che taq ri kecha'.
Are taq xutzij ri wa, ri nan xub'ij che ri ali: ¡Jasik'ij loq ri atat ruk' ri axib'al rech kqatij qawa.
Ja'e nan. Xcha ri ali.
Xe' ri ali che usik'ixik ri utat, xub'ij che: Tat jeltija' wa la! kacha ri nunal.
Ja'e ali. xcha ri tat. ¡Jo' ak'al, jeqatija' qawa! Xcha che ri uk'ojol.
Jo' tat xcha ri uk'ojol.
Xaq je ri' xewa' ri juwok ja.
sábado, 13 de abril de 2013
miércoles, 10 de abril de 2013
Sabores y olores en k'iche'
SABORES / UK’I’AL
|
MAYA K’ICHE’
|
ESPAÑOL
|
|
Ch’am
K’a
Ki’
K’achatz’am
Chamch’oj
Poqon
|
Ácido
Amargo
Dulce
Salado
Agridulce
Picante
|
OLORES / RUXLAB’IL
|
MAYA K’ICHE’
|
ESPAÑOL
|
|
Chu
K’ok’
Ch’ich’
K’isk’ob’inaq
Xe’x
Nin
K’ok’arisab’al
Ruxlab’
- Che’
- Plow
- K’atinaq
- Sik’
- Kotz’i’j
|
Desagradables
Agradables
olor que se genera donde se orina
Ahumado
Olor a carne o muerto
olor a sudor de humano.
Perfume
Olor y se agrega el sujeto
que genera.
- Madera
- Mar
- Quemado
- Cigarro
- Flores
|
Se debe tomar en cuenta que existen palabras en k'iche' que dificilmente se puede traducir al español y viceversa..
sábado, 6 de abril de 2013
Partes de Cuerpo
|
MAYA K’ICHE
|
ESPAÑOL
|
|
Jolom
Palaj
Wi’
Xikin
B’oq’och
Tza’m
Rismalwach
Rismalb’oq’och
Ismachi’
Ware
Qul
Teleb’
Ch’u’k
Uqul q’ab’
Q’ab’
Uwi’ q’ab’
K’u’x
Uwok’u’x
Tu’
Pam
Uxe’pam
Achaq
A’
Ch’ek
Ujolom ch’ek
Aqan
Uqul aqan
Ixk’yaq
Aq'
Ij
K'alk'a'x
Potzpoy
kinaq'
Tzantzaq'or
|
Cabeza
Cara
Pelo
Oreja/oído
Hojo
Nariz
Ceja
Pestaña
Bigote / barba
Diente
Garganta
Hombro
Codo
Muñeca
Mano
Dedo
Corazón
Pecho
Busto
Estomago
Cintura
Cadera
Muslo
Espinilla
Rodilla
Pie
Tobillo
Uña
Lengua
Espalda
Axila
Pulmones
Riñones
Cerebro
|
sábado, 9 de febrero de 2013
Verbos en K'iche'
|
ESPAÑOL
|
FORMA TRANSITIVA
|
FORMA INTRANSITIVA |
|
Trabajar
|
Chakuj
|
Chakunik
|
|
Visitar
|
Solij
|
Solinik
|
|
Ver
|
Ilo
|
Ilonik
|
|
Llamar
|
Sik’ij
|
Sik’inik
|
|
Estudiar
|
Eta’maj
|
Etamanik
|
|
Querer
|
Aj / ajawaj
|
Ajawanik
|
|
Comprar
|
Loq’o
|
Loq’onik
|
|
Vender
|
K’ayij
|
K’ayinik
|
|
Agarrar
|
Chapo
|
Chapanik
|
|
Mover
|
Salab’aj
|
Salab’anik
|
|
Dormir
|
Warisaj
|
Warik
|
|
Buscar
|
Tzukuj
|
Tzukunik
|
|
Cantar
|
B’ixoj
|
B’ixonik
|
|
Masticar
|
Kach’uj
|
Kach’unik
|
|
Nadar
|
Mu’axanisaj
|
Mu’xanik
|
|
Hablar
|
Ch’awisaj
|
Ch’awik
|
|
Escribir
|
Tz’ib’aj
|
Tz’ib’anik
|
|
Cortar
|
Qupij
|
Qupinik
|
|
Caminar
|
B’inisaj
|
B’inik
|
|
Comer
|
|
Wa’ik
|
viernes, 3 de agosto de 2012
Numeración Maya
Si creen que es útil y consideran que debemos darle vida a esta página, se les solicita un comentario. Gracias.
La numeración maya es vigesimal, es por ello que no tenemos 30, 50, 70, 90.
Para continuar con el conteo es suficiente que anteponga juwinaq ante la nuneración, así, 21, junwinaq jun, 22, juwinaq kyeb'... Cuando se llega a 39, juwinaq b'elej lajuj, se usa el kawinaq, luego 41, kawinaq jun; 32, kawinaq kyeb' y así sucesivamente.
| NÚMERO | EN K'ICHE' |
| 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 40 60 80 100 | Maj Jun Kyeb' Oxib' Kajib' Job' Waqib' Wuqub' Wajxaqib' B'elejeb' Lajuj Ju'lajuj Kab'lajuj Oxlajuj Kajlajuj O'lajuj Waqlajuj Wuqlajuj Wajxaqlajuj B'elej lajuj Juwinaq Kawinaq Oxk'al Jumuch' O'k'al |
La numeración maya es vigesimal, es por ello que no tenemos 30, 50, 70, 90.
Para continuar con el conteo es suficiente que anteponga juwinaq ante la nuneración, así, 21, junwinaq jun, 22, juwinaq kyeb'... Cuando se llega a 39, juwinaq b'elej lajuj, se usa el kawinaq, luego 41, kawinaq jun; 32, kawinaq kyeb' y así sucesivamente.
Suscribirse a:
Comentarios (Atom)